Required si Panganay manood ng "Enzo...Santo" para sa isa n'yang
subject. Dahil ito'y isang
musical, at maganda naman ang tema, ipinas'ya naming mag-asawa na sumabit sa panonood.
May
discount ang nabili naming mga
ticket; sa
school ito binili. Kaso, walang nakasulat kung kelan ang
play at kung anong oras ito ipapalabas. Sinabi na lang ng titser sa Aug 22 ang palabas. Noong una'y alas-dos daw, pero nabago ito't sinabing alas-kwatro na. Maaga na lang kaming nagpunta sa SM North Mall, para rin hindi ako mahirapang mag-
park.
Mga alas-tres pa lang nang magsimulang magkaroon ng pila, kaya sugod agad ako para makapuwesto na. Ang kaso, bigla kaming pinababa. Sa labas ng
mall ang pila. Takaw-singit ang gagawin nilang ito.
Anyway, maganda-ganda rin naman ang naupuan naming mag-anak. Malapit sa
stage, kaya naman kitang-kita namin, kahit malalabo ang aming mga mata, ang bawat kilos,
facial expression, at galaw ng bibig ng mga aktor. Importante sa akin ang huli dahil bukod sa mahina ang aking mga mata, mahina na rin ang aking tenga.
Ang dula ay sinimulan ng isang
narrator, o Saksi. S'ya ang isa sa mga
major characters, naroon sa bawa't eksena, nagpapaliwanag, o 'di kaya'y sumasama sa aksyon. Isinalaysay n'ya ang kuwento ni San Lorenzo Ruiz, mula nang siya ay ipinanganak, sa kanyang paglaki, sa kanyang pag-
fall in love, sa pagkakaroon ng pamilya, sa pagpaparatang sa kanya na isa s'yang kriminal, sa kanyang pagsama sa misyon sa bansang Hapon, sa kanyang pagpapakasakit at pagkamatay, at hanggang sa kanyang pagiging santo.
Hindi ko naman masasabing perpekto ang
play. May mga "
germs" din ito. Ang una'y masyadong na-
highlight ang pagka-Pilipino ni Enzo, na, sa
feeling ko, nag-bo-
border na s'ya sa
racism. Pero, may dahilan naman ito, na malalaman sa katapusan ng dula.
Malaking parte ng dula ay komedya. Maraming beses din akong natawa. Kaso, maraming beses din na ang basehan ng pagpapatawa ay ang pag-aarteng bakla ng ilang aktor, lalo na't pari ang karakter. Hindi 'yung pagpapakitang baklang pari ang aking kinaaayawan; ang hindi ko gusto ay 'yung gawing katawa-tawa ang pagiging bakla. Isang
form of bigotry din 'yun, 'di ba?
Isa pang basehan ng pagpapatawa ay ang
slapstick. Hindi siguro talaga mawawala sa ating Pilipino 'yun.
Hindi rin masyadong
convincing ang pagsama ni Enzo sa bansang Hapon. Alam ng lahat na lubhang mapanganib ang pagputa doon, at mas nakasisigurong magdurusa't mamamatay ang mga pupunta. Si Enzo ay may asawa't tatlong anak, kaya, bakit n'ya gustong makasama? Hindi naman dahil sa pagpaparatang sa kanya, dahil hindi naman napatunayan na s'ya nga ang pumatay sa kanyang pinsan. Sa aking palagay, dapat pa lalong naipaliwanag ang desisyon ni Enzo tungkol dito.
Maliban sa mga ito, masasabi kong napakaganda, nakatutuwa, at kapupulutan ng aral ang palabas. Ang mga aktor ay mahuhusay kumanta, wala akong narinig na sintunado. Ang mga kanta,
although hindi sila tumiim sa aking isipan, hindi dahil sa kakulangan ng kumpositor kun'di sa akin na ring kahinaang makaalala ng simpleng bagay, lalo pa ang kumplikadong mga kanta, ay lalong nakakapagbigay damdamin sa mga eksena.
Ang isang awit ay nakatulong magbigay tension sa eksena kung saan ang mga Intsik ay pinaghuhuli ng mga Kastila dahil sa balak na mag-aklas ang mga nauna.
May kantang tungkol sa pag-iibigan nina Enzo at Rosario, samantalang,
in contrast, ay kinanta rin ng sawing pag-iibigan ni Lazaro, isang Hapong nagkaroon ng sakit na ketong at ipinatapon dito sa 'Pinas, at ng kanyang asawa na si Aikira. Pagpapalit lang ng ilang
wordings ang kanta'y nagiging
romantic o
tragic.
Mayroon namang kanta, na matapos mapagbintangan si Enzo, ay ipinakita ang kanyang pagdurusa.
Gustong-gusto ko rin ang mga numerong kung saan may mga duweto. May
point at
counterpoint ang mga kanta, na parang nakikinig ka ng dalawang awit. Nguni't, sa halip na mag-
clash ang mga ito, lalo pang na-e-
enhance ang musika.
Kahit ang
setting ay panahon ng Kastila, hindi naman naging makaluma ang dula; may mga makabago ring galaw o
jokes, tulad ng jejemon, 'pag banggit kay Angelica Panganiban, at galaw ng isang
anime character. Meron ding katutubong sayaw, ang Sayaw Sa Banko, na sinaliwan ng makabagong
moves.
Sa huli'y kinanta ng Saksi ang dalawang
moral lessons ng dula. Ang una'y sinabi n'yang nasaksihan n'ya ang buong buhay ni Enzo. Bilang
audience ng dula, kami ay naging saksi na rin sa buhay ni Enzo, kung kaya't alam na rin namin ang kanyang pagkatao, at ang mga aral sa kanyang buhay.
Ang isa pa'y si Enzo ay Pilipino at ordinaryong tao. Hindi n'ya plinanong maging santo; ito ay sadyang dumating na lamang. Ang
audience, bilang mga tao't Pilipino, kaya rin namin (natin) ang kanyang nagawa. Tayo rin ay maaaring maging mga santo, marahil hindi sa paraan na ma-
torture at mamatay dahil sa ating pananampalataya, kun'di sa araw-araw na buhay, tayo rin ay maaaring mamatay, piliin lamang ang Diyos kesa sa sariling kapakanan.
Gusto ni Bunso na panoorin ulit ang palabas. Ako rin. Hanggang Disyembre ngayong taon pa naman ito ipinapalabas. May panahon pa tayong panoorin ito.
Kaya, tayo na!
